İşe alım kararı verirken çoğu işletme çalışanın net maaşına ya da en fazla brüt ücretine bakar. Oysa bir çalışanın işverene gerçek maliyeti (total cost of employment) bu rakamların belirgin biçimde üzerindedir: brütün üstüne işverenin ödediği SGK ve işsizlik primleri eklenir, teşvikler bu yükü bir miktar azaltır. Bu yazı, "brütün ötesindeki yük"ü kalem kalem açıklar ve yıllık/ekip maliyetini örnekle gösterir. Rakamları kendi ücretinizle denemek için SGK işveren maliyeti hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Net, brüt ve toplam maliyet: üç farklı rakam
İşgücü maliyetini konuşurken üç ayrı tutarı birbirinden ayırmak gerekir:
- Net ücret: Çalışanın banka hesabına geçen, tüm kesintiler sonrası tutar.
- Brüt ücret: Net ücretin üzerine çalışanın SGK, işsizlik ve gelir/damga vergisi kesintilerinin eklendiği bordro tutarı.
- Toplam maliyet: Brüt ücrete, işverenin ayrıca ödediği SGK ve işsizlik primlerinin eklendiği, işletmenin cebinden çıkan gerçek tutar.
Yani çalışanın eline geçen net ile işverenin ödediği toplam arasında ciddi bir fark vardır. Bu farkı doğuran ana kalem, brütün üzerine binen işveren prim yüküdür.
Brütün üzerindeki işveren yükü
İşveren, çalışanın brüt ücretine ek olarak iki temel primi öder:
- İşveren SGK primi (yaklaşık %20,75): Prime esas kazanç üzerinden hesaplanan, işverenin sosyal güvenlik payı.
- İşveren işsizlik sigortası payı (%2): İşsizlik sigortası fonuna işverenin katkısı.
Bu iki kalem, brüt ücretin yaklaşık dörtte biri kadar ek bir yük anlamına gelir. Örneğin brüt ücret 100 birim ise, teşvik uygulanmadan önce işverenin toplam maliyeti kabaca 122–123 birime çıkar. Kesin oranlar mevzuatla ve teşvik durumuna göre değiştiği için, tutarınızı mutlaka SGK işveren maliyeti hesaplama aracındaki güncel 2026 oranlarıyla hesaplayın; aşağıdaki oranlar yön göstermek içindir, esas alınması gereken araçtaki güncel değerlerdir.
SGK teşvikleri maliyeti nasıl düşürür?
İşveren primlerinin tamamını her işletme aynı oranda ödemez. 5510 sayılı Kanun kapsamındaki teşvikler işveren payını azaltır:
- %5 puanlık indirim: Primlerini düzenli ödeyen ve şartları sağlayan işverenlere uygulanan genel indirim.
- İlave %2 puanlık indirim: Belirli koşullara ve sektöre göre uygulanabilen ek indirim.
Bu indirimler, işverenin SGK prim oranından düşülerek net maliyeti azaltır. Ancak her işletme her teşvikten yararlanamaz; hak kazanma koşulları SGK e-Bildirge ve mevzuatına bağlıdır. Bu yüzden teşvikli ve teşviksiz senaryoyu ayrı ayrı görmek için işveren maliyeti aracındaki güncel oranları esas almanız en doğrusudur.
Örnek: aylık, yıllık ve ekip maliyeti
Aşağıdaki tablo, toplam maliyet katsayısının pratikte ne anlama geldiğini gösterir. Buradaki katsayı temsilîdir; gerçek katsayınızı araçtaki güncel oranlarla teyit edin.
| Kalem | Tek çalışan (aylık) | Yıllık (×12) | 10 kişilik ekip (yıllık) |
|---|---|---|---|
| Brüt ücret | 50.000 ₺ | 600.000 ₺ | 6.000.000 ₺ |
| İşveren primleri (yaklaşık) | ~11.000 ₺ | ~132.000 ₺ | ~1.320.000 ₺ |
| Toplam maliyet | ~61.000 ₺ | ~732.000 ₺ | ~7.320.000 ₺ |
Görüldüğü gibi 50.000 ₺ brüt ücretli bir çalışan, işverene aylık yaklaşık 61.000 ₺'ye mal olur; on kişilik bir ekipte fark yıllık milyonlarla ölçülür. Bu nedenle işe alım, zam ve bütçe planlarını brüt üzerinden değil toplam maliyet üzerinden yapmak gerekir. Tablodaki tahmini rakamlar yerine kendi ücret ve teşvik durumunuza göre kesin sonucu SGK işveren maliyeti hesaplama aracıyla alın.
Toplam maliyeti neden takip etmelisiniz?
- Doğru fiyatlama: Hizmet veya proje fiyatını işgücünün gerçek maliyeti üzerinden kurmadan sağlıklı kâr marjı hesaplanamaz.
- Zam ve teklif kararları: Brüt ücrete yapılan zam, işveren primlerini de büyüttüğü için toplam etkisi daha yüksektir.
- Bütçe ve nakit akışı: Ekip büyüdükçe prim yükü de katlanır; yıllık planlamada bu kalem göz ardı edilemez.
- Teşvik takibi: Hak kazanılan indirimlerin uygulanıp uygulanmadığı, yıllık bazda kayda değer tasarruf farkı yaratır.
İK ve bordro süreçlerini tek sistemde toplayın
Toplam maliyeti çalışan bazında doğru izlemek, dağınık tablolarla değil, bordro ve özlük verisinin tek yerde tutulduğu bir sistemle mümkündür. Nexsol'ün özel ERP / İK çözümleriyle maaş, prim, teşvik ve maliyet raporlamasını otomatikleştirebilir; bu arada hızlı bir maliyet tahmini için SGK işveren maliyeti hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Oranlar mevzuatla değiştiği için nihai rakamı her zaman araçtaki güncel 2026 değerleriyle teyit edin.
